Η ΙΕΡΑ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ «ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΡΙΠΕΣΗΣ»

παναγία

«το πανηγύρι της Ρίπεσης στο ομώνυμο και γραφικό μοναστηράκι που βρίσκεται στην κοιλάδα που διαρρέεται από τον ποταμό Παύλα…»

 

 

Κατά τη δεκαετία του 1930 ο Βασίλειος Μπαράς υπηρέτησε ως δημοδιδάσκαλος στο χωριό Ασπροκκλήσι Φιλιατών. Από αυτή την περίοδο, παρουσιάζεται στο παρόν άρθρο μια ανταπόκρισή του στην εφημερίδα «Θεσπρωτία» σχετικά με το πανηγύρι της Παναγίας τις Ρίπεσης που βρίσκεται κοντά στα Ελληνοαλβανικά σύνορα.

Στην ίδια εφημερίδα, εντοπίσαμε ένα κείμενο που αφορά επίσης το ίδιο πανηγύρι τρία χρόνια αργότερα (1937) και υπογράφεται από τον «Πέτρο Βασίλ. Μπαρά». Προφανώς θα πρόκειται για τον γιο του γνωστού ιστοριοδίφη Πέτρο.

 

 

Η ΙΕΡΑ & ΙΣΤΟΡΙΚΗ ΠΑΝΗΓΥΡΙΣ «ΠΑΝΑΓΙΑ ΤΗΣ ΡΙΠΕΣΗΣ»

 

Η γηραιά και αιωνόβια πανήγυρις της Παναγίας της Ρίπεσης που βρίσκεται σε Αλβανικό έδαφος, τελέστηκε και φέτος την 15η Αυγούστου με αρκετή κοσμοσυρροή από τις δύο πλευρές των συνόρων και με πολλή μεγαλοπρέπεια. Παρόλη την οικονομική κρίση ο κόσμος γλέντησε αρκετά.

Το αρχαίο αυτό Μετόχιο της Ιεράς Μονής Θεολόγου βρίσκεται στην περιφέρεια εκείνη της Κοινότητας Ασπροκκλησίου, η οποία μετά την διαχάραξη των Ελληνοαλβανικών συνόρων περιήλθε στο Αλβανικό έδαφος και απέχει περίπου 150 μέτρα από την πυραμίδα.

Παρόλο το βαρύ πλήγμα που κατάφερε στην πανήγυρη η ελληνοαλβανική οροθετική γραμμή που χωρίζει τους πιστούς προσκυνητές της «στη μέση», δεν απέβαλε την παλιά της αίγλη.

Οι αυστηρές στρατιωτικές διατυπώσεις για την διάβαση των συνόρων υποχώρησαν μπροστά στον θρησκευτικό σεβασμό, για να μην πούμε φανατισμό των προσκυνητών και από την ανατολή του ηλίου της 14ης μέχρι τη δύση της 15ης Αυγούστου κάθε χρόνο, δηλαδή για ένα ολόκληρο 48ωρο, μπορούμε να πούμε πως αίρεται κάθε διατύπωση.

Το ίδιο συμβαίνει και για την επόμενη πανήγυρη «τ’ Αλαμπόβου» όπως λέγεται κοινώς, της 8ης Σεπτεμβρίου, διότι το Μετόχι αυτό πανηγυρίζει δύο φορές το χρόνο, την 15η Αυγούστου και την 8η Σεπτεμβρίου.

Από την έναρξη των πανηγυριών τούτων μέχρι τη λήξη τους, έχουν ληφθεί μέτρα ώστε ο κάθε προσκυνητής να μπορεί να περνάει τα σύνορα σαν να πηγαίνει στην εκκλησία του χωριού του.

Ειδικά για φέτος η διάβαση των συνόρων από τους προσκυνητές έγινε χωρίς κανένα εμπόδιο εκ μέρους των Αλβανικών Αρχών. Και τούτο οφείλεται στις δραστήριες ενέργειες του Ηγούμενου της Ιεράς Μονής Θεολόγου Αιδεσιμότατου Σακελλάριου Βασίλειου Τζόρου. Ο λεβεντόπαπας αυτός κοσμείται από πολλές αρετές και προτερήματα. Εκτός του ότι είναι δραστήριος, είναι συγχρόνως πολύ περιποιητικός, ευγενής και ευπροσήγορος. Και έτσι, με τους γλυκούς τρόπους του υποχρέωσε όλους τους προσκυνητές.

Από την παραμονή συνέρρεαν προσκυνητές από μακριά και διάφοροι μικροπωλητές.

Κατά τη νύχτα της παραμονής ο χώρος του ιερού ναού ήταν ασφυκτικά γεμάτος από γυναίκες που κοιμόταν εκεί με τα παιδιά τους, όπως το είχαν τάμα, για να τα προφυλάξει ή να τα απαλλάξει η Παναγία από διάφορες αρρώστιες. Ακόμη και από το ιερό, δεν έλειπαν οι πιστοί που κοιμόταν.

Καθ’ όλη τη διάρκεια της πανήγυρις επικράτησε παραδειγματική τάξη και δεν σημειώθηκε κανένα επεισόδιο παρ’ όλες τις θυσίες που γίνονταν στο βωμό του Θεού Βάκχου.

Οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι η συμπεριφορά των Στρατιωτικών και Αστυνομικών Αλβανικών Αρχών υπήρξε πολύ ευγενική προς όλους τους πανηγυριστές, ιδιαίτερα προς τους αλλοδαπούς, πράγμα που μας προξενεί ευχάριστη εντύπωση. Αρκεί να σημειώσουμε το γεγονός ότι ο Αλβανός Αστυνομ. Σταθμάρχης Θεολόγου πλήρωσε με δικά του έξοδα την απολεσθείσα τριχιά του κ. Βασιλείου Γούλια από τον Τσαμαντά αντί 28 δραχμών, ώστε να εμπνεύσει στους αλλοδαπούς το αίσθημα της ασφάλειας για όσο βρίσκονταν στο Αλβανικό έδαφος.

Η πανήγυρις διαλύθηκε λίγο νωρίς και σχεδόν μόλις άρχισαν οι χοροί γιατί ο κόσμος φοβήθηκε την βροχή.

Για την προσεχή πανήγυρη της 8ης Σεπτεμβρίου ε. ε. «τ’ Αλαμπόβου» όπως αποκαλείται, προμηνύεται μεγαλύτερη κοσμοσυρροή διότι ο κόσμος πείστηκε ότι δεν θα συναντήσει πλέον εμπόδια κατά τη διάβαση των συνόρων και διότι αυτή θα διαρκέσει δύο ημέρες.

Ακούσαμε από προσκυνητές για την θρυλική αυτή πανήγυρη ότι σε πολύ παλιό καιρό την ημέρα της πανηγύρεως, κάθε χρόνο έρχονταν μοναχό  του και αυθόρμητα ένα ελάφι και παραδίδονταν στον Ηγούμενο για να το θυσιάσει στην Παναγία. Σταμάτησε δε να έρχεται από μια χρονιά που επειδή άργησε να έρθει, ο Ηγούμενος ανυπόμονος, το έσφαξε μόλις ήρθε, βιαστικό, λαχανιασμένο και κουρασμένο, ενώ έπρεπε να το αφήσει να ξεκουραστεί.

Ο ωραίος αυτός θρύλος παραδιδόμενος από γενιά σε γενιά με θρησκευτική ευλάβεια, χαρακτηρίζει την πίστη των προγόνων μας στην «Παναγία την Ριπεσιώτισσα».

Βασίλειος Γ. Μπαράς

Σ. Θ. «Το παραπάνω άρθρον καθυστερήσαν εις την δημοσίευσην, δημοσιεύεται σήμερον δια το ιστορικόν του μέρος»

Εφ. Θεσπρωτία 26 Σεπτεμβρίου 1934, αρ. φ. 196

 

 

ΑΠΟ ΤΗΝ ΥΠΕΘΡΟΝ

 

ΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ ΤΗΣ ΡΙΠΕΣΗΣ

 

Με εξαιρετική συρροή προσκυνητών και πανηγυριστών εορτάσθηκε και φέτος το πανηγύρι της Ρίπεσης στο ομώνυμο και γραφικό μοναστηράκι που βρίσκεται στην κοιλάδα που διαρρέεται από τον ποταμό «Παύλα», μέσα σε δάσος παχύσκιων και αιωνόβιων δέντρων το οποίο προκαλεί αληθινή κατάνυξη στον προσκυνητή.

Από το πρωί της παραμονής συνέρρεαν από παντού διάφοροι μικροπωλητές με λογής λογιών εμπορεύματα και παιχνιδάκια φορτωμένα σε γαϊδουράκια και μουλάρια και μετά απ’ αυτούς οι προσκυνητές. Έτσι, από ώρα σε ώρα η κίνηση έγινε ζωηρότερη.

Οι συνήθεις διατυπώσεις διαβάσεως των συνόρων ανεστάλησαν προσωρινά κι έτσι κατόρθωσαν να προσέλθουν στο πανηγύρι και πολλοί προσκυνητές από τα παραμεθόρια Ελληνικά χωριά Άγιοι Πάντες, Πόβλα, Λιδίζδα, Τσαμαντά, Βαβούρι, Λια κλπ.

Πλην των Χριστιανών προσήλθαν και πολλοί Μουσουλμάνοι από τα χωριά Γιάνιαρι, Λινάτες, Μαρκάτες που διατηρούν από παράδοση άσβεστη την ευλάβεια των χριστιανών προγόνων τους προς την «Παναγία την Ριπεσιώτισσα» αν και πέρασαν πολλά χρόνια από τον εξισλαμισμό τους.

Σε λίγο ο περίβολος γύρω από την εκκλησία γεμίζει από πλήθος προσκυνητών και τα διαλαλήματα των μικρεμπόρων έδιναν περισσότερο τόνο και ζωηράδα στην κίνηση. Εν μέσω της κίνησης αυτής και των φωνών ακούγονται ξαφνικά οι χαρμόσυνοι ήχοι της καμπάνας της εκκλησίας που καλούν τους προσκυνητές στον Εσπερινό.

Υπακούοντας στο σύνθημα αυτό, εκείνοι σπεύδουν με ευλάβεια και παρατεταμένα σταυροκοπήματα προς την κομψή Εκκλησία και συνωθούνται μέσα.

Ο Εσπερινός τελέστηκε με μεγάλη μεγαλοπρέπεια και επισημότητα χοροστατούντος του Ηγούμενου Σακελλάριου Βασίλειου Τζόρου ο οποίος κατέχει το μυστήριο να σαγηνεύει τους προσκυνητές με την επιβλητική φυσιογνωμία του.

Ιδιαίτερη επισημότητα  στις διάφορες ιεροτελεστίες προσέδωσε και κάποιος άγνωστος και αυτόκλητος ψάλτης, βαθύς γνώστης της Βυζαντινής Μουσικής για τον οποίο εξυφάνθηκαν διάφοροι θρύλοι, χωρίς να διαπιστωθεί η ταυτότητά του.

Καθ’ όλη τη διάρκεια του πανηγυριού ευλαβείς προσκυνήτριες έζωναν την Εκκλησία μα κερί γιατί έτσι το είχαν «τάμα» ενώ άλλες διανυκτέρευσαν εκεί με τα μικρά παιδιά τους.

Αξιοσημείωτο είναι και το γεγονός ότι μεταξύ των προσφερόμενων δώρων στον βωμό της Παναγίας είναι και τα «βετούλια», τα κοινώς λεγόμενα «γκορμπάνια» (σ.σ. κουρμπάνια) τα οποία αναμφιβόλως αποτελούν λείψανα ειδωλολατρικής εποχής.

Μετά την δοξολογία πολλοί ευλαβείς νέοι έστησαν χορό στον οποίο διακρίθηκαν οι: Π. Μπαράς, Ρ. Λιάγκος, Δ. Ρέγκας, Γ. Σιώμος, Α. Μάνος και πολλοί άλλοι των οποίων τα ονόματα μου διαφεύγουν. Καθώς ακολούθησαν και οι γυναίκες, ο χορός γενικεύτηκε και έδωσε μεγαλύτερη χάρη στο πανηγύρι.

Χάρη στις φιλότιμες προσπάθειες των Αλβανικών παραμεθόριων Στρατιωτικών και Αστυνομικών Αρχών, η τάξη υπήρξε παραδειγματική παρά τις υπερβολικές θυσίες στον Βάκχο εκ μέρους των πιστών του.

Του κάκου καρτερούν οι προσκυνητές χρόνια τώρα να έρθει το Ελάφι που αυθόρμητα και ολοπρόθυμα έρχονταν πριν από πολλά χρόνια κατά το θρύλο, προσφερόμενο από το Ηγούμενο ως θυσία στον βωμό της Παναγίας. Γιατί τώρα δεν έρχεται; Μήπως είναι δυσαρεστημένο;

Άγνωστο.

Οι προσκυνητές αποχώρησαν κατενθουσιασμένοι από τους ευγενικούς τρόπους και τις περιποιήσεις του Ηγούμενου της Μονής Θεολόγου Σακελλαρίου Βασιλείου Τζόρου. Είναι ο κατάλληλος άνθρωπος στην κατάλληλη θέση. Η διατήρηση του πανηγυριού της Ρίπεσης οφείλεται αποκλειστικά στην δική του δραστηριότητα και προσωπική επιβολή.

Τέτοιοι κληρικοί τιμούν πραγματικά την Ορθοδοξία στην Αλβανία. Συγχαίρουμε την Α. Σεβασμιότητα τον Μητροπολίτη Αργυροκάστρου κ. κ. «Παντελεήμονα Κοκότην (;)» διότι προΐσταται του κλήρου αυτού και του υποβάλλουμε την ευγενή παράκληση να διατηρήσει στην θέση του Ηγούμενου της Ιεράς Μονής Θεολόγου τον εν λόγω Σακελλάριο Βασίλειο Τζόρο του οποίου η μέχρι στιγμής ικανότητα και Θρησκευτική δράση  εκτιμάται απ’ όλους, δραστηριότητα η οποία πολλά υπόσχεται για το μέλλον της Μονής.

Η δεύτερη πανήγυρις της 8ης Σεπτεμβρίου προμηνύεται πολυπληθέστερη διότι, όπως διαδίδεται, πρόκειται να την τιμήσει δια της παρουσίας του και ο Μητροπολίτης Αργυροκάστρου κ. κ. Παντελεήμων.

Πέτρος Βασίλ. Μπαράς

Μαθητής Δημοσίας Εμπορικής Σχολής Κέρκυρας

Εφ. Θεσπρωτία, 22 Σεπτεμβρίου 1937, αρ. φ. 347

 

Μεταφορά στη δημοτική: Ν. Θαλασσινός

 

 

Φωτογραφία άρθρου: Η «Παναγία της Ρίπεσης» όπως είναι σήμερα.
Πηγή: bfiniq.gov.al

 

 

 

Share on Facebook15Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση