Ο ΜΙΝΩΣ ΛΑΠΠΑΣ ΓΙΑ ΤΗΝ «ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΠΕΡΙΗΓΗΣΗ» ΤΟΥ ΚΑΡΛ ΚΡΟΥΜΠΑΧΕΡ

Ένα κείμενο του Μίνωα Λάππα για το βιβλίο του σπουδαίου Γερμανού βυζαντινολόγου Κάρλ Κρουμπάχερ «Ελληνική περιήγηση» (Ελληνικό ταξίδι, Griechische Reise, 1886) (Ο δροβιανίτης λόγιος υπέγραφε τα άρθρα του κατά τη δεκαετία του 1880 με το αρχικό Μ.)

 

Ελληνική Περιήγησις υπό Καρόλου Κρουμβάχερ, δηλαδή «Φύλλα ημερολογίου περιηγήσεως ανά την Ελλάδα και την Τουρκία», όπως τα τιτλοφορεί ο συγγραφέας. Ως γνωστόν, τα περιηγητικά βιβλία είναι τα πιο εφήμερα και τετριμμένα όλων, είτε για την υπερβολική προχειρότητα με την οποία συνήθως συντάσσονται, είτε για τις φορτικές και πεζές ως επί το πλείστον επαναλήψεις των ίδιων πραγμάτων και εικόνων. Το κύριο δε ελάττωμα των περιηγητών και συγγραφέων αυτών είναι η ατελής γνώση της ιστορίας των περιοδευόμενων χωρών και της γλώσσας τους, η οποία είναι απαραίτητο όργανο και εφόδιο όχι μόνο της αλήθειας αλλά και της έντεχνης κι αξιόπιστης παραστάσεώς της. Γι’ αυτό πολλά φιλοπονήματα ανδρών έμπειρων κατά τα άλλα και σοφών επισκεπτών της πατρίδας μας, κατά καιρούς ή περιέπεσαν τελείως σε λήθη και σε μας και στο εξωτερικό ή μνημονεύονται απλώς ως παραδείγματα άκριτων παρατηρήσεων και διαστρεβλώσεων.

Για τα έργα αυτά, ο ευφυής Γάλλος Diderot έλεγε «une feuille de chene et ces ecrits seraient tout un»*. Ευτυχώς η πρόσφατα εκδοθείσα στο Βερολίνο «Ελληνική περιήγηση» είναι «δεξιών φρένων και χειρών φιλοτέχνημα». Ο συγγραφέας της Κάρολος Κρουμβάχερ δεν επιχείρησε περιοδεία για θερινή αναψυχή κατά τον τρόπο πολλών Γερμανών καθηγητών, ούτε και πορεύτηκε μια τόσο μακρά και πολυδάπανη οδό απλά για να επιδείξει «φύλλα δρυός» ή να δρέψει «την από περιπάτου δάφνην», την οποία ο μέγας συμπατριώτης του Γκαίτε έλεγε προσιτή σε κάθε ελαφροπόδη οδοιπόρο.

Έχοντας γνώση της ιστορίας και της αρχαιότητάς μας, την οποία κατ’ εξοχήν η γερμανική αγωγή και εκπαίδευση παρέχει με θαυμαστή αφθονία και ακρίβεια στους θερμά θεραπεύοντες τις αθάνατες Ελληνικές μούσες, ο συγγραφέας αυτός ήρθε και είδε όσα από παιδί είχε ακούσει και ονειρευτεί, αναγνώρισε όσα διδάχτηκε με ιερό πόθο και ζήλο στην ηλικία της πίστης και του θαυμασμού, αναζήτησε με τα δικά του χέρια τα άφθαρτα ίχνη και λείψανα της αρχαίας ζωής και φιλοτιμήθηκε όχι μόνο να εμφανίσει μια πιστή εικόνα της με καθαρά χρώματα, αλλά και να συντελέσει κατά το δυνατό στην ακριβή ερμηνεία και παρουσίαση της.

Το κύριο δε και ωφέλιμο εφόδιό του προς τούτο, ήταν η συνήθης ομιλούμενη γλώσσα μας, την οποία ο Γερμανός Κρουμβάχερ κατέχει και μεταχειρίζεται όσο κανένας ίσως άλλος ξένος. Σκοπός του, καθώς επιχείρησε την μακρά αυτή περιήγηση από το Μόναχο μέχρι τη νυν αφανή νήσο Πάτμο, δαπάνη της βαυαρικής κυβερνήσεως, εκτός από άλλες ειδικές έρευνες στις διάφορες βιβλιοθήκες ήταν και η άμεση εξέταση και μελέτη της «ζώσης γλώσσας του νυν Ελληνικού λαού, η οποία μαρτυρεί την γνήσια αρχαιότητά του όχι λιγότερο από τα ερείπια των ναών, τα μαρμάρινα αγάλματα και τις επιγραφές.» Λυπούμαστε για το γεγονός πως μας λείπει χώρος εδώ να παραθέσουμε όσα με εξαιρετική φιλολογική δεινότητα και ορθότατα γράφει ο σοφός αυτός Γερμανός για τη γλώσσα μας, αν και βρίσκουμε υπερβολική τη γνώμη του και την τιμή που αποδίδει στην ζώσα καθομιλουμένη διάλεκτό μας, το παραφθαρμένο αυτό τέκνο αιώνων δουλείας, αμάθειας και ερειπίων.

Οι Έλληνες οφείλουμε θερμές και πολλές χάριτες στον κ. Κ. Κρουμβάχερ, ο οποίος δίχως πλαστό ή έξαλλο ενθουσιασμό, με μετριοπάθεια που ταιριάζει σε δίκαιο και φιλαλήθη παρατηρητή, ιδίως δε με ψυχρή αμεροληψία που προκαλεί ειλικρινή πίστη περιέγραψε τα των ελευθέρων και δούλων Ελληνικών χωρών ως φιλέλληνας ορμώμενος από γενναία και ευμενέστατη προαίρεση. Καθώς διέμεινε λίγο μόνο χρόνο εδώ, ούτε ήταν δυνατόν να εξετάσει και να αναγράψει τα πάντα από τον βίο μας ούτε και να αποφύγει κάποιες ελλιπείς παρατηρήσεις και κρίσεις. Γενικά όμως και εμφανώς, η περιήγησίς του διαπνέεται από φιλελληνική αύρα, η οποία τον καθιστά κριτή δίκαιο και άξιο της τιμής και της αγάπης μας, στην δε πατρίδα μας και στην πολιτεία, παρέχει πολύτιμη και μέγιστη ωφέλεια.

Μ. (Μίνως Λάππας), Δελτιον της εστίας, 16.11.1886

Μεταφορά στη δημοτική: Ν. Θαλασσινός

 

 

*Σε ελεύθερη μετάφραση: Ένα φύλλο βελανιδιάς και το γραπτό αυτό θα ήταν ολοκληρωμένο (DIDEROT, Mémoires, Est-il bon ? est-il méchant ? III, 13)

 

 

 

 

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση