Η ΑΕΝΑΗ ΚΙΝΗΣΗ ΤΗΣ «ΧΑΟΝΙΑΣ»

Χαονία

Γεφύρι Αώου, Κόνιτσα

 

Η αέναη κίνηση της «Χαονίας»

“Από τον επίγειο παράδεισο που ακούει στο όνομα «Σωτήρα», αναχωρήσαμε όσο πιο σύντομα γινόταν, αφού πρώτα ο σκηνοθέτης μας οργάνωσε μια σύντομη «πολυφωνία Χαονίας» που την εγκλώβισε κι αυτή στη χοάνη της βιντεοκάμερας του”.

Σ’ αυτή την παράγραφο της ανταπόκρισής της για τις περσινές «ΗΠΕΙΡΩΤΙΚΕΣ ΟΧΘΕΣ» της Πανηπειρωτικής Σ.Ε. που μας απέστειλε μετά το πέρας του Πολιτιστικού-Περιβαλλοντικού αυτού διημέρου, και πιο συγκεκριμένα με την φράση «μια σύντομη πολυφωνία Χαονίας» (που αν τη διαβάσει έτσι, από μόνη της κάποιος, θα την περάσει ίσως για στίχο αφαιρετικού ποιήματος) νομίζω πως η Κορίνθια ποιήτρια Μαργαρίτα Ματάτση, απέδωσε εύστοχα αυτό που χρόνια αισθάνομαι πως χαρακτηρίζει το σύνολο «Χαονία».

Και συνεχίζει: Πρώτη στάση στο μονότοξο γεφύρι του Κοκόρου, στη διαδρομή προς το Κεντρικό Ζαγόρι… Κι εκεί, ξανά το πολυφωνικό τραγούδι της αντιλάλησε

Αυτό είναι!

Σε ένα καφενείο, σε μια πλατεία, πάνω σε γεφύρι πέτρινο!

Πριν 15 χρόνια στο Κεφαλόβρυσο. Αύριο κάπου στην Μακεδονία. Πρόπερσι στο Θέατρο Πέτρας. Φωνές τις πέτρας 2005. Σε λίγες μέρες από σήμερα, σε κάποιο νησί. Πριν έξι μήνες στην Πελοπόννησο. Προχθές στην Πολύτσανη Πωγωνίου.  Πριν λίγους μήνες στην Κόρινθο, κάποτε στην Κάτω Ιταλία, σε φεστιβάλ στην Αλβανία, Κέρκυρα, Βουλγαρία, Ουαλία. Με τους Encardia, με τον Πετρολούκα Χαλκιά, με την Λυδία Κονιόρδου. Στο Μουσείο Λαϊκών Οργάνων στην Πλάκα, σε μια λιτή εκδήλωση στους Αμπελόκηπους, σε πλατεία χωριού της Άρτας, σε ξωκλήσι στο Δολό, Παλιά Σαγιάδα, Ελλάδα, Βαλκάνια, Μεσόγειος

Γεφύρι Βωβούσας
Γεφύρι Βωβούσας

 

Ήθελα να συναντήσω τον κύριο Αλέξανδρο Λαμπρίδη για μια συνέντευξη. Βρίσκονται στη Βωβούσα! Ρωτάω άλλον. Δεν τους πρόλαβες, ήταν χθες στο Μοναστηράκι! Υπάρχει το τηλέφωνό του; Θα δεχτεί να μας παραχωρήσει συνέντευξη; Μάλλον, αν ακολουθήσεις το καραβάνι! Που; Στο Φοινίκι. Τότε θα βρίσκομαι Θεσσαλονίκη

Τώρα, καθώς γράφω αυτές τις γραμμές, κάπου θα στέκονται αγκαλιασμένοι και θα τραγουδάνε! Σίγουρα κάποιο Ελληνικό τοπίο (ή και του εξωτερικού) θα τους απολαμβάνει. Θα χαίρεται το πολυφωνικό τραγούδι το οποίο το σύνολο Χαονία υπηρετεί με ζήλο ακατάπαυστα τα τελευταία 20 χρόνια. Ένα ατέρμονο ταξίδι στο χώρο και στο χρόνο, με μικρές ή μεγάλες στάσεις. Με συμμετοχές σε επίσημες μεγάλες (ή μικρές, πρόχειρα στημένες για επίκαιρα γεγονότα) εκδηλώσεις και με αυθόρμητες, αυτοσχέδιες «σύντομες πολυφωνίες χαονίας» στα πιο απίθανα σημεία.

Θα ορκιζόμουν, μου λέει ο Κ., πως κάπου είδα τον Λαμπρίδη. Εκεί που περπατούσε, σταματάει ξαφνικά, ενώνει τα χέρια του στο μπροστινό μέρος του σώματος, κατά την προσφιλή του στάση (όταν βέβαια δεν έχει αγκαλιάσει «πατρικά» τους υπόλοιπους) και αρχίζει να κρατάει ίσο σε κάτι πουλιά που κελαηδάνε! Ή μήπως το ονειρεύτηκα;

Μάλλον είδαμε το ίδιο όνειρο. Ήταν απόγευμα σε βουνοκορφή και στο δικό σου; Όχι, εγώ τον είδα σε πολυσύχναστο δρόμο καταμεσήμερο!

Πόβλα Θεσπρωτίας
Πόβλα Θεσπρωτίας

 

Από τα παραπάνω, θα συναγόταν ίσως το συμπέρασμα  πως καθώς τους παρακολουθείς να τραγουδούν σε κάποιο πλακόστρωτο στο κέντρο της Αθήνας, σε αποσπά από τη μυσταγωγία ο φόβος μήπως εξαϋλωθούν και νοητικά τους δεις σε καλντερίμι Ηπειρώτικου χωριού! Κι ύστερα πάντα αγκαλιασμένοι, μήπως χαθούν  ξανά και επανεμφανιστούν στο Γύθειο! Μα κάτι τέτοιο απέχει πολύ απ’ την αλήθεια. Όταν τους ακούς, είναι εκεί!  Είσαι εκεί! Στη στιγμή. Σε μια στιγμή διόλου σύντομη (κατά την φράση «σύντομη πολυφωνία…»), αλλά που περικλείει μέσα της αιώνες κι αποπνέει μια αίσθηση επιστροφής και ταυτόχρονα νέου ξεκινήματος!

Αν κάποτε βρεθώ στην Ήπειρο και ιδιαίτερα στα δικά μας μέρη κι ακούσω ξαφνικά πολυφωνικό, εύλογα θα σκεφτώ  πως κάπου πιασαν το τραγούδι οι ντόπιοι. Ίσως κάποιο τοπικό συγκρότημα να κάνει πρόβες. Μα η αμέσως επόμενη σκέψη, νομοτελειακά πια, θα με πάει στην παρέα της Χαονίας. Κάπου στην ερημιά στάθηκαν πάλι, σ’ ένα γεφύρι, σε ξέφωτο, σε ακροποταμιά, σε μια σκονισμένη στράτα κι επιδόθηκαν με αφοπλιστική φυσικότητα στην καθιερωμένη πια γι’ αυτούς πράξη. Στην ιεροτελεστία της ανταπόδοσης. Επιστρέφουν στο ηπειρώτικο τοπίο, με το λιτό και δωρικό τραγούδισμα τους, τα όσα εισέπραξαν όλ’ αυτά τα χρόνια απ’ αυτό και από τους ανθρώπους που το συμπληρώνουν, οι οποίοι για χρόνια λειτούργησαν ως οικοδεσπότες, συνοδοιπόροι και συνάμα δάσκαλοι. Φορείς και μεταβιβαστές πρωτόλειων, αυθεντικών ακουσμάτων και βεβαίως, ενός «άλλου» ήθους που επιβιώνει ακόμα και που το Καραβάνι των φωνών φροντίζει με τη σειρά του να το βγάζει στο φως.

Σε κάνει να νιώθεις πως και μόνο αυτό θα ήταν αρκετό!  Κι ας μην υπήρχαν τα εργαστήρια πολυφωνίας, οι επιτόπιες καταγραφές, οι αμέτρητες (κυριολεκτικά) εκδηλώσεις, η μετάδοση της ληφθείσας γνώσης σε νέους ανθρώπους που στρέφονται στην παράδοση, η αντίσταση στη λήθη, η διάδοση, ίσως η ίδια η σωτηρία του πολυφωνικού τραγουδιού! Σαν να είναι υπεραρκετό, το γεγονός πως με τους «Χαονία», το πολυφωνικό αντήχησε απ’ άκρη σ’ άκρη της Ελλάδας. Οι άλλες περιοχές, ήρθαν σε επαφή με την πεντατονία και τον ιδιαίτερο τρόπο με τον οποίο εκδηλώνεται η πολυφωνία στον Ηπειρώτικο χώρο. Ενώ οι κάμποι και τα βουνά της Απείρου χώρας ξαναθυμήθηκαν και αναρρίγησαν…

Αιτία, η αέναη (συγ-) κίνηση της Χαονίας.

Ν. Θαλασσινός

 

Στης Δερόπολης τον κάμπο…
Στης Δερόπολης τον κάμπο

 

Γκρεκάνικη ταραντέλα στα Γιαννωτά
γκρεκάνικη ταραντέλα στα Γιαννωτά

 

Δολό Πωγωνίου
Δολό Πωγωνίου

 

Πολύτσανη, Άνω Πωγώνι
Πολύτσανη, Άνω Πωγώνι.

 

Τραγουδώντας στις όχθες του Βενέτικου ποταμού, έξω από τα Γρεβενά
Τραγουδώντας στις όχθες του Βενέτικου ποταμού, έξω από τα Γρεβενά

 

Σελιό της Άνω Δερόπολης
Σελιό της Άνω Δερόπολης

 

Κάτω Γαρούνα, Κέρκυρα.
Κάτω Γαρούνας, Κέρκυρα.

 

Βώλακας Δράμας
Βώλακας Δράμας

 

 

Φωτογραφίες: Μεγάλο Πολυφωνικό Καραβάνι 2016, ‘Άπειρος». Αρχείο Πολυφωνικού Τραγουδιού.

 

 

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση