ΕΚ ΔΡΟΒΙΑΝΗΣ, 23 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 1892

…έθεσαν το ζήτημα στην ψάθα κάτω από την σκιά των δέντρων του Αγίου Νικολάου… (Πριν από 124 χρόνια…)

  …έθεσαν το ζήτημα στην ψάθα, κάτω από την σκιά των δέντρων του Αγίου Νικολάου… Πριν από 124 χρόνια…                                       (Άγιος Νικόλαος, Κάτω Δρόβιανη)

 

Εκ Δρόβιανης, 23 Νοεμβρίου 1892

01Η Δρόβιανη, είναι γνωστή από το τραγούδι του Ιωάννη Πράτσικα (Ένα χωριό είν’ η Δρόβιανη…), για τις πολλές εκκλησίες της, για τα χαρακτηριστικά δάση με τις δρυς και για τα πηγάδια της. Πρόκειται για ένα από τα μεγαλύτερα και ιστορικότερα χωριά της ελληνικής μειονότητας. Τόπος σημαντικών για την εποχή τους εκπαιδευτικών ιδρυμάτων και γενέτειρα των λογίων Αθανάσιου Πετρίδη, Νικόλαου Γ. Μουστακίδη, Βασίλειου Ζώτου Μολοσσού κ.ά.

Η δεσπόζουσα θέση της στα τοπικά γράμματα αλλά και σχεδόν σε όλους τους τομείς της οικονομικής, πολιτικής και κοινωνικής ζωής, ως κεφαλοχώρι με ειδικό καθεστώς (υπό την προστασία της Βαλιδέ Σουλτάνας) και με ακμάζουσα διασπορά, επιβεβαιώνεται κι από τις ανταποκρίσεις σε εφημερίδες των τελών του 19ου αιώνα. Όπως και στην προηγούμενη ανάρτηση της παρούσας ενότητας (Εν Δελβίνῳ, την 1 Δεκεμβρίου 1860),  παρατηρούμε πως αυτές οι ανταποκρίσεις είναι ανυπόγραφες. (Αντιθέτως, κείμενα και μελέτες, όπως των λογίων που προαναφέρθηκαν, φέρουν υπογραφή). Η διαφορά είναι πως στην προκειμένη περίπτωση ο συντάκτης της ανταπόκρισης έχει χρησιμοποιήσει ψευδώνυμο. Και τι πιο ενδεικτικό θα μπορούσε να επιλέξει ένας δροβιανίτης από το Δρυς;

Πρόκειται για μια αναφορά στις συνέπειες ενός συμβάντος της εποχής, που μας επιτρέπει να σχηματίσουμε μια εικόνα για το πώς διαχειρίζονταν τα πράγματα οι κοινότητες Άνω και Κάτω Δρόβιανης. Μπορούμε να προσεγγίσουμε τον τρόπο που διακανονίζονταν οι διαφορές, τους μηχανισμούς λειτουργίας μιας κοινότητας, τους θεσμούς της εποχής (η Ήπειρος βρίσκεται υπό Οθωμανική κατοχή), καθώς και να εντοπίσουμε κάποια διαχρονικά στοιχεία, περιστατικά και συμπεριφορές που κάλλιστα θα αναγνωρίζαμε και σήμερα στο χώρο μας. Μπορούμε επίσης να ευθυμήσουμε με την (σχεδόν ανεκδοτολογική) έκβαση του αρχικού γεγονότος που περιγράφει ο αποστολέας και όχι βέβαια με την επώδυνη για τους κατοίκους συνέχειά του στο χρόνο και την επανεμφάνιση των συνεπειών του, η οποία αποτέλεσε και αφορμή για την αποστολή της συγκεκριμένης ανταπόκρισης.

Την μεταγλώττιση από την καθαρεύουσα  ανέλαβε ο φιλόλογος Κώστας Νάτσιος.

Ν.Θ.

 

Ανταπόκριση από τη Δρόβιανη*

23 Νοεμβρίου 1892

Η ιθαγένεια – Κοινοτικά ζητήματα – Η λύσις αυτών

(Εφημερίδα «Φωνή της Ηπείρου», 4.12.1892, Αθήνα)

02Χαίρομαι διότι σήμερα επιχειρώ να γράψω την πρώτη ανταπόκριση στην αγαπητή «Φωνή της Ηπείρου», η έκδοση της οποίας μας γνωστοποιήθηκε έγκαιρα.

Η Δρόβιανη, που απαρτίζεται από 450 οικογένειες, όλες χριστιανικές, χωρίζεται από μικρό λόφο σε Άνω και Κάτω Μαχαλά.

Η τοπική διοίκηση του ενός (Μαχαλά-σημ.μετ.) δεν έχει σχέση με του άλλου, ο καθένας έχει τους δημογέροντές του και τα βάσανά του.

Πριν από μερικά χρόνια, το φλέγον ζήτημα εδώ ήταν αυτό της ιθαγένειας, το οποίο τελευταία, κουτσά στραβά, κανονίστηκε και, επιτέλους, ησυχάσαμε, ας ευχηθούμε για πάντα. Σήμερα, όμως, έχουμε να πληρώσουμε τα αποτελέσματα μιας έριδας που λησμονήθηκε από τους πολλούς.

Πριν από περίπου μια δεκαετία, ή Κάτω Δρόβιανη με την Άνω, έριζαν για ένα λιβάδι. Η Κάτω, σώνει και καλά, ήθελε να το οικειοποιηθεί με την πρόφαση ότι συμπεριλαμβάνεται εντός των ορίων της, η Άνω πάλι, ως καλή γειτόνισσα, διεκδικούσε το μισό και τόσο με λόγια όσο και με έργα, καμιά δεκαριά Άνω Δροβιανίτες αυτοχειροτονούνται πληρεξούσιοι και προασπιστές των συμφερόντων της κοινότητας και αποφασίζουν να λύσουν δικαστικά την εν λόγω αγροτική διαφορά. Χωρίς να ρωτήσουν τη Δημογεροντία, εάν είναι σύμφωνη, διόρισαν έναν αντιπρόσωπο, τον εφοδίασαν με αρκετό χρηματικό ποσό (το οποίο, λόγω έλλειψης, το δανείστηκαν) και τον απέστειλαν στο Δέλβινο. Το ίδιο έπραξε και η Κάτω και οι αντιπρόσωποι των δύο κοινοτήτων συναντήθηκαν, από σύμπτωση, σε ένα χάνι του Δελβίνου και ο ένας γνωστοποίησε στον άλλον την εντολή που είχε λάβει και τρώγοντας, άρχισαν να υποστηρίζουν τα συμφέροντα των εντολέων τους. Αφού εξάντλησαν τη ρητορική τους τέχνη και αφού καλόφαγαν, κατέληξαν ότι το ζήτημα πρέπει να επανέλθει στο προηγούμενο καθεστώς, χωρίς δικαστήρια και φασαρίες. Έτσι, η υπόθεση λύθηκε ειρηνικά, ενώ οι κ. κ. αντιπρόσωποι επέστρεψαν στα σπίτια τους κατενθουσιασμένοι για το κατόρθωμά τους και έτοιμοι να φορτώσουν στην καμπούρα των κατοίκων τα έξοδα της εκδρομής τους.

Μόλις επέστρεψαν εδώ, ο αντιπρόσωπος της Κάτω Δρόβιανης, πιο ευσυνείδητος, λογοδότησε για τις πράξεις του. Αντιθέτως, ο αντιπρόσωπος της Άνω, φαίνεται ότι δεν είχε καθόλου όρεξη για κάτι τέτοιο, ούτε τολμούσε κάποιος να του το ζητήσει, φοβούμενος την οργή του. Τελικά, μια Κυριακή, μετά τη θεία λειτουργία, του υπενθύμισε κάποιος, χωρίς να υπάρχει λόγος, την υπόθεση αυτή, αλλά στην απάντησή του, ότι όλα τα χρήματα ξοδεύτηκαν και ότι έχει κι άλλα να λάβει, όλοι σιώπησαν και το ζήτημα (το χρηματικό) έληξε όπως το πρώτο.

Όπως  διαπιστώνει κάποιος, όλες τις διαφορές αυτού του είδους, οι Δροβιανίτες τις επιλύουν αδελφικά· ο καθένας αρκείται στις διαβεβαιώσεις του άλλου και δεν κάθονται να χολοσκάνε για μικροπράγματα και αυτή τη φορά είχαν δίκιο, διότι άλλοι ήταν οι άμεσα ενδιαφερόμενοι, εκείνοι δηλαδή,  που υποκίνησαν από μόνοι τους το ζήτημα και οι οποίοι ενδιαφέρονταν για την καλή ή κακή διάθεση των χρημάτων τους. Η κοινότητα, δηλαδή η Δημογεροντία δεν αναμίχθηκε καθόλου στην υπόθεση αυτή, ούτε είχε παράδες ή όρεξη να τρέχουν στα δικαστήρια, αφού δεν υπήρχε επαρκής λόγος.

Από τότε πέρασαν πολλά χρόνια και η υπόθεση αυτή είχε λησμονηθεί. Άλλαξαν όμως τα πράγματα, ή μάλλον οι δημογέροντες, οπότε ανακινείται πάλι το ζήτημα με όλη την τραχύτητά του. Αιφνιδιαστικά, εμφανίζεται και ο δανειστής, ζητώντας τα χρήματά του έντοκα, ενώ οι δανειζόμενοι από την πλευρά τους, τα ζητούσαν από την κοινότητα, διότι για το συμφέρον της τα δανείστηκαν και, συρτ’ απάνω φέρτα κάτω, αποφάσισαν να πράξουν ένα από τα δύο, ή να αναγνωρίσουν το δάνειο ως δάνειο της κοινότητας, να το κάμουν δηλαδή Μουκαντέμ, ή να το καταλογίσουν σε βάρος των κατοίκων και να το εισπράξουν με τους Τούρκους. Προς το σκοπό αυτό προσκάλεσαν με τυμπανοκρουσίες τους κατοίκους σε κοινή διάσκεψη, έθεσαν το ζήτημα στην ψάθα, κάτω από την σκιά των δέντρων του Αγίου Νικολάου και ενώ από τη μία πλευρά η κοινότητα αρνούταν και από την άλλη, οι ενδιαφερόμενοι και οι δημογέροντες επέμεναν, αποφάσισαν το δεύτερο, δηλαδή να εισπραχθούν κατ΄ αναλογία και διά της βίας από τους κατοίκους.

Αυτή τη φορά, όμως, λογάριασαν χωρίς τον ξενοδόχο, διότι, μόλις με τις αναφορές τους, έγινε γνωστή η απόφασή τους στους απόδημους Δροβιανίτες, τους έκοψαν τη φόρα και τους κατέστησαν υπεύθυνους για ό, τι συνέβη, μη συναινώντας σε καμία περίπτωση να πληρώσουν χρήματα, τη διάθεση των οποίων δεν έκαναν γνωστή και τα οποία σε τίποτα δεν ωφέλησαν αφού η υπόθεση παραμένει στάσιμη.

Ας δούμε ποια λύση θα βρεθεί.

Δρυς

*Μεταγλώττιση στη δημοτική: Κώστας Νάτσιος

 

Εκ Δρόβιανης

23 Νοεμβρίου 1892

Η ιθαγένεια — Κοινοτικά ζητήματα – Η λύσις αυτών

(Εφημερίδα «Φωνή της Ηπείρου», 4.12.1892, Αθήνα)

06

Η Δρόβιανη απαρτιζομένη εκ 450 οικογενειών απάντων χριστιανών διαιρείται υπό μικρού λοφίσκου εις Άνω και Κάτω Μαχαλά.

Η τοπική διοίκησης του ενός από του ετέρου είναι άσχετος· έκαστος έχει τους δημογέροντάς του και τα βάσανα του.

Προ τινων ετών το φλέγον ένταυθα ζήτημα ήτο το της ιθαγένειας, το οποίον εσχάτως κουτσά στραβά εκανονίσθη και επί τέλους ησυχάσαμεν, ας το ευχηθώμεν δια παντός. Σήμερον όμως έχομεν να πληρώσωμεν τ’ αποτελέσματα μιας έριδος λησμονηθείσης παρά των πολλών.

Προ 10ετίας περίπου ή Κάτω Δρόβιανη με την Άνω ήριζον περί ενός λειβαδίου. Η Κάτω καλά και σώνει ήθελε να το οικειοποιηθή προφασιζομένη ότι περιλαμβάνεται εντός των ορίων της, η Άνω πάλιν ως καλή γειτόνισα διεξεδίκει το ήμισυ και αμ’ έπος αμ’ έργον αυτοχειροτονούνται καμμιά δεκαριά Άνω Δροβιανίται πληρεξούσιοι και προασπισταί των συμφερόντων της κοινότητος και αποφασίζουν να λύσωσι την αγροτικήν ταύτην διαφοράν δικαστικώς. Χωρίς να ερωτήσουν την δημογεροντίαν αν είνε σύμφωνος διώρισαν ένα αντιπρόσωπον, εφωδίασαν αυτόν με αρκετόν χρηματικον ποσόν (όπερ δι’ έλλειψιν εδανείσθησαν) και απέστειλαν αυτόν εις Δέλβινον. Το αυτό έπραξε και η Κάτω, και οι αντιπρόσωποι των δύο κοινοτήτων συναντήθησαν, εκ συμπτώσεως εις ένα Χάνι του Δελβίνου, ο εις εγνωστοποίησεν εις τον έτερον την ην έλαβεν εντολήν, και τρώγοντες ήρξαντο υποστηρίζοντες τα συμφέροντα των εντολέων των. Αφού εξήντλησαν την ρητορικήν των τέχνην, και έφαγον και καλά, κατέληξαν εις το να επανέλθη το ζήτημα εις το πρώην καθεστώς, χωρίς δικαστήρια και φασαρίας. Και ούτω ή μεν υπόθεσης ελύθη ειρηνικότατα, οι δε κ. κ. αντιπρόσωποι επέστρεψαν οίκαδε κατενθουσιασμένοι δια το κατόρθωμα των και έτοιμοι να φορτώσουν εις την καμπούραν των κατοίκων τα έξοδα της εκδρομής των.

Άμα τη επιστροφή των ενταύθα, ο της Κάτω Δρόβιανης αντιπρόσωπος πλέον ευσυνείδητος έδωκε λογοδοσίαν των πράξεων του. Τουναντίον ο της Άνω εφαίνετο ότι δεν είχε διόλου όρεξιν προς τούτο, ούτε ετόλμα τις να τω ζητήση τοιαύτην φοβούμενος την μήνυν του. Επί τέλους μίαν Κυριακήν μετά την θείαν λειτουργίαν τω υπενθύμησε κάποιος, ως εκ περισσού, την υπόθεσην αυτήν, αλλ’ εις την απάντησην ότι όλα τα χρήματα εξωδεύθησαν και ότι έχει ακόμη λαμβάνειν, το παν εσίγησε και το ζήτημα (το χρηματικόν ήδη) έληξεν όπως το πρώτον.

Ως βλέπει τις όλας τας τοιούτου είδους διαφοράς των οι Δροβιανίται τας λύουν αδελφικάτα· έκαστος αρκείται εις τας διαβεβαιώσεις του άλλου και δεν κάθηνται να χολοσκάνε δια μικρά πράγματα, και την φοράν ταύτην είχον δίκαιον διότι άλλοι ήσαν οι αμέσως ενδιαφερόμενοι, εκείνοι δηλαδή οίτινες υπεκίνησαν αφ’ εαυτού των το ζήτημα, και οίτινες ενδιαφέροντο δια την καλήν ή κακήν διάθεσην των χρημάτων των, η κοινότης ήτοι η δημογεροντία ουδόλως ανεμίχθη εις αυτήν την υπόθεσιν, ούτε είχε παράδες και όρεξιν να τρέχη εις τα δικαστήρια, αφού δεν υπήρχε λόγος αποχρών.

03Παρήλθον έκτοτε πολλά έτη και η υπόθεσης αυτή είχε λησμονηθή. Ήλλαξαν όμως και τα πράγματα ή μάλλον οι δημογέροντες, οπόταν αναφαίνεται πάλιν το ζήτημα εν όλη αυτού τη τραχύτητι. Αναφαίνεται αίφνης και ο δανειστής ζητών εντόκως τα χρήματα του· οι δανεισθέντες πάλιν ζητούσι ταύτα παρά της κοινότητος, διότι δια το συμφέρον της τα εδανείσθησαν, και συρτ’ απάνω φέρτα κάτω απεφάσισαν να πράξωσιν έν εκ των δύο, ή ν’αναγνωρίσωσι το δάνειον ως δάνειον της κοινότητος, ΄να το κάμουν δηλαδή Μουκαντίμ, ή να το καταλογήσουν εις βάρος των κατοίκων και το εισπράξουν με τους Τούρκους. Προσεκάλεσαν προς τούτο δια τυμπανοκρουσίας τους κατοίκους εις κοινήν διάσκεψην, έθεσαν το ζήτημα επί της ψάθας κάτωθεν της σκιάς των δένδρων του Αγίου Νικολάου, και της μεν κοινότητος αρνουμένης, των δε ενδιαφερομένων των και δημογερόντων επιμενόντων αποφασίζεται το δεύτερον, δηλαδή να εισπραχθώσι κατ αναλογίαν και δια της βίας παρά των κατοίκων.

Την φοράν όμως ταύτην ελογάριασαν χωρίς τον ξενοδόχον, διότι άμα γνωσθείσης της αποφάσεώς των οι εν τη ξένη αποδημούντες Δροβιανίται δι’ αναφορών των,  τους ανέστειλαν την φόραν και τους κατέστησαν υπευθύνους δια παν συμβησόμενον μη συγκατανεύοντες επ’ ουδενί λόγω να πληρώσωσι χρήματα των οποίων την διάθεσιν δεν κατέστησαν γνωστήν, και άτινα προς ουδέν ωφέλησαν αφού η υπόθεσης μένει ως ήτο.

Ας ίδωμεν όποιαν λύσιν θα λάβη.

Δρυς

*«Αλίευση», μεταγραφή, σχολιασμός: Ν. Θαλασσινός

 

04

 

Άγιος Νικόλαος, Άνω Δρόβιανη
Άγιος Νικόλαος, Άνω Δρόβιανη

 

 

Φωτογραφίες: Γρηγόρης Μάρτος

(Στο κείμενο δεν διευκρινίζεται υπό την σκιά των δέντρων ποιου ναού “τέθηκε το ζήτημα στην ψάθα”, του Αγίου Νικολάου, Άνω ή Κάτω Δρόβιανης! Για το λόγο αυτό χρησιμοποιήθηκαν φωτογραφίες και των δύο εκκλησιών).

 

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση