ΔΑΦΝΟΠΟΤΑΜΟ – ΕΠΕΚΤΑΣΕΩΣ ΤΟΥ ΚΟΣΜΟΥ ΤΟΥ ΣΥΝΕΧΕΙΑ

Για την νέα ποιητική συλλογή του Νίκου Κατσαλίδα που κυκλοφορεί στην σειρά «Λάλον ύδωρ» των εκδόσεων Τυπωθήτω.

 

Νίκος Κατσαλίδας Ρόπτρο, ανασαιμιές, ριγηλές, μαυλίζεις, ούγιες. Ο Νίκος Κατσαλίδας συνεχίζει με επιμονή και  προσήλωση να ανασκαλεύει μνήμες, εικόνες και οραματισμούς της γενέτειρας, του παλιού αρχοντικού, της παιδικής ηλικίας και να αναπλάθει το πρωτόλειο αυτό υλικό υπό την τωρινή ματιά του, με εφόδιο την πείρα που απεκόμισε μετά από μακρά  και συνεπή ενασχόληση με την τέχνη της ποίησης. Λέξεις «κλειδιά» επανέρχονται τακτικά (πανταχού παρών ο οικουρός όφις, σύμβολο αρχετυπικό και σημείο αναφοράς των τελευταίων έργων του και φυσικά η Σελήνη, παντεπόπτρα ολόκληρου του έργου του) και υπενθυμίζουν στον αναγνώστη την συνέχεια αυτή. Την επέκταση του κόσμου του. Γιατί αν και ο κόσμος είναι ένας, τον ξέρουμε πια, πάντα εκεί μας μεταφέρει πεισματικά, δεν έχουμε να κάνουμε με μια στατική κατάσταση  αλλά με ένα σύμπαν, ένα νοητό ημι-ονειρικό τοπίο που επεκτείνεται συνεχώς. Εμπλουτίζεται ακατάπαυστα με νέο αίμα της λαβωμένης κίχλης, νέα Νομίσματα καταγωγής, νέες διαβάσεις του Άγιου Κοσμά και του ανθυπολοχαγού Ελύτη, με νέα ποιητική ύλη.

Μια διαδικασία που δεν φαντάζει πια πως παίρνει κόπο και ιδιαίτερη προσπάθεια. Φυσική, αναμενόμενη και τελικά αυτονόητη (σαν την ροή του Δαφνοπόταμου). Διακρίνεται η ευκολία με την οποία πια ο ποιητής διαχειρίζεται το υλικό του. Δεν αποτελούν πια κτήμα του μόνο οι μνήμες, οι εικόνες και οι εμπειρίες, οι λέξεις και οι φράσεις, τα ριζοβούνια, τα ταμπούρλα της βροντής, ο παρθενικός του ποταμός, αλλά και ο τρόπος συνδυασμού και απόδοσης τους, ο ιδιότυπος τρόπος «καταγραφής» τους, της μετατροπής τους σε ποίηση. Ωσάν ο τρόπος αυτός να αποτελεί αναπόσπαστο συστατικό του είναι του.

Ένα φαινόμενο του συνανήκειν αναπαρίσταται και στην τελευταία συλλογή του. Το  ποτάμι της γενέτειρας, ποτάμι της παιδικής του ηλικίας, μετά την μοιραία συνάντηση – συνύπαρξη και το έντονο εσώτερο δέσιμο, μετατρέπεται σε συμβολικό ποτάμι-alter ego. Τα όσα φέρνει, όσα αποκαλύπτει, κοινοποιούνται στον ποιητή αυτόματα, «μεταγλωττισμένα» κι είναι σαν να ’ταν δικά του από πάντα.

Αυτή τη φορά, τα ποιήματα είναι γραμμένα σε μορφή βιβλικών εδαφίων (“Nα φαίνονται και ως ποιητική σύνθεση και ως συλλογή…” σημειώνει ο ίδιος) και καλύπτουν την χρονική περίοδο από τον Συμβιβασμό της συνοδοιπορίας, την συνειδητοποίηση και την άνευ όρων αποδοχή της κοινής τους μοίρας έως και τον ξεχωρισμό, την αποχώρηση-ενηλεικείωση του ποιητή, κατά την οποία – πως θα γινόταν αλλιώς – έρχονται να τον ξεπροβοδίσουν κυκλάμινα, μανουσάκια, η παπαδίτσα, ο δυόσμος, τα νυχτολούλουδα. Η φύση (όπως καταγράφηκε στη μνήμη του κατά την αρχική τους επαφή) που κατέχει πρωτεύοντα ρόλο σε όλο του το έργο και μοιάζει να ξεδιπλώνεται οργιαστικά σε κάθε του ποίημα.

Στο ενδιάμεσο, παρακολουθούμε το οδοιπορικό της μοιραίας σχέσης. Στάσεις-σκηνές που εκτυλίσσονται αποδιδόμενες με τον χαρακτηριστικό υπερρεαλιστικό οίστρο του Κατσαλίδα. Εικόνες και συμβάντα που σημάδεψαν το τότε και αναδύονται με γλαφυρότητα στο τώρα. Οι πρώτες φορές της γνωριμίας με τις εκφάνσεις του κόσμου λαμβάνουν διαστάσεις κοσμογονίας, με τις συνεχόμενες λέξεις και φράσεις (όπως πάντα αντλημένες απ’ όλες τις φάσεις της Ελληνικής), συστοιχισμένες σε πυκνογραμμένα αποσπάσματα-ποιήματα, να συμβάλλουν στη δημιουργία μιας αίσθησης περιδίνησης που βάζει τον αναγνώστη όλο και πιο βαθιά στον κόσμο τον οποίο διαπερνά το  Δαφνοπόταμο. Στον κόσμο που τελικά είναι το Δαφνοπόταμο, καθώς όλες οι παραστάσεις και οι εμπειρίες συνδέονται μ’ αυτό, όλα διαδραματίζονται γύρω του, κοντά του (ή μέσα του). Ίσως όλα τελικά να απορρέουν απ’ αυτό. Και η όλη χειμαρρώδης φαντασμαγορία  έρχεται και προσκρούει, παρασέρνει και τελικά υποδέχεται ομαλά στο γόνιμο αμάλγαμα, φράσεις όπως: “Μαύρη νια, που τσίτσιδη σε είδε το ποτάμι’’!

Ντοπιολαλιά. Λόγια που ασυνείδητα εκστομίζουν ως επίκληση στους αιώνες, οι μανάδες του ξεριζωμού με τα παγωμένα πόδια όπως οι δικές τους μανάδες του ξεριζωμού κι όπως οι δικές τους, φτάνοντας βαθιά στο παρελθόν. Η γενέτειρα είναι η αρχή, ο πυρήνας, η αλήθεια γύρω από την οποία περιστρέφονται τα πάντα. Η αφαίρεση και η διάχυτη αίσθηση μυστικισμού που διέπει ολόκληρη τη συλλογή, βαπτίζονται στα νάματα της  πανελλήνιας και κυρίως της τοπικής λαϊκής παράδοσης.

Μετά τον αποκαλυπτικό Παρακλητικό του ηλιοβασιλέματος, το Δαφνοπόταμο αποτελεί έναν ακόμη σημαντικό κρίκο στην αλυσίδα της ποιητικής παραγωγής ενός καταξιωμένου δημιουργού.

Και αναμφίβολα, έπεται συνέχεια (ή συνεχής, δημιουργική επέκταση του κόσμου του).

Ν. Θαλασσινός

 

 

 

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση