ΑΠΟ ΤΗ ΛΑΡΝΑΚΑ ΣΤΟ ΑΡΓΥΡΟΚΑΣΤΡΟ

Μάνος ΣτεφανίδηςΔύο φορές, μια τον Ιούνιο του 2000 στο Ζάππειο Μέγαρο και την άλλη το 2002 στο Wiesbaden της Γερμανίας, 48 και 33 ζωγράφοι και γλύπτες (αντίστοιχα) της Ελληνικής Μειονότητας από τους Νομούς Αγίων Σαράντα, Δελβίνου και Αργυροκάστρου συμμετείχαν σε ομαδικές εκθέσεις. Στην πρώτη εκτέθηκαν 44 έργα και στη δεύτερη 31. Eκδόθηκαν δύο λευκώματα τα οποία περιέχουν βιογραφικά σημειώματα και από ένα ή δύο αντιπροσωπευτικά έργα για τον καθένα. Παραθέτουμε παρακάτω τον πρόλογο του γνωστού τεχνοκριτικού Μάνου Στεφανίδη με τίτλο «Από τη Λάρνακα στο Αργυρόκαστρο» από το πρώτο  λεύκωμα.

 

 


 

snowy cityΠερίεργη σύμπτωση συντελεί ώστε να γράφω αυτές τις γραμμές για τους ζωγράφους και τους γλύπτες της Βορείου Ηπείρου ευρισκόμενος στην Κύπρο για λόγους που αφορούν στο εντόπιο καλλιτεχνικό δυναμικό. Ήπειρος και Λάρνακα, δυο «Ελλάδες» εκτός του Ελλαδικού κράτους, με ό,τι καλό ή κακό μπορεί αυτό να σημαίνει. Και πάνω απ’ όλα δυο μακραίωνες καλλιτεχνικές παραδόσεις, οι οποίες συνεχίζουν να γεννάνε ζώσες αξίες, κυρίως συνεχίζουν να αγωνίζονται και να πιστεύουν παλεύοντας με αντίξοες συνθήκες.

Από την άλλη πλευρά, είναι γνωστό ότι την αληθινή τέχνη την τρέφουν οι δυσκολίες και οι δυσχέρειες· αντίθετα, την εκθηλύνει και την αδρανοποιεί ο εφησυχασμός και η τρυφηλότητα. Θα έπρεπε, ίσως εδώ, να υπογραμμίσω ότι φοβάμαι πως ο τόπος μας και ο πολιτισμός του κινδυνεύει περισσότερο στους καιρούς της ευμάρειας παρά στις περιόδους της πενίας.  Και τούτο, γιατί, χάνεται, φευ, η πατροπαράδοτη πνευματικότητα που είναι συνδεδεμένη με τον ασκητισμό της καθημερινότητας καθώς μια υλόφρων διάθεση ισοπεδώνει τα πάντα στο επίπεδο της κατανάλωσης για την κατανάλωση και της λατρείας του εφήμερου. Η παρούσα έκθεση φωτίζει, νομίζω δραματικά τα ανωτέρω.

painting of an old womanΑς μην προσέλθουμε, λοιπόν, με μικρόψυχη κριτική διάθεση στα έργα των πενήντα περίπου καλλιτεχνών αδελφών μας και ας αναλογισθούμε τι εμείς έχουμε κάνει γι’ αυτούς, για την ενημέρωσή τους, για την ομαλή ένταξή τους εδώ, για την προώθησή τους στους ισχύοντες καλλιτεχνικούς θεσμούς. Ας μην ξεχνάμε επίσης πως οι πίνακες και τα γλυπτά που βλέπουμε είναι προϊόντα ψυχής και έχουν φιλοτεχνηθεί σε συνθήκες εξαιρετικά δύσκολες μόνο και μόνο να αποδείξουν ότι μια μακραίωνη παράδοση εξακολουθεί να υφίσταται και να συνεχίζει το δημιουργικό της έργο. Είναι, μάλιστα, συμβολικό ότι σύγχρονοι Βορειοηπειρώτες εκθέτουν στο Ζάππειο, ένα κτίσμα που ανήγειραν βορειοηπειρώτες ευεργέτες για να παρουσιάζονται εδώ έργα της ειρήνης και του πολιτισμού ολόκληρου του έθνους, πριν από εκατόν είκοσι περίπου χρόνια.

bust of a womanΈνα από τα εντονότερα χαρακτηριστικά, τώρα, της ελληνικής κουλτούρας υπήρξε ο κοσμοπολιτισμός της. Δυστυχώς σήμερα, στην εποχή της παγκοσμιότητας ο αληθινός κοσμοπολιτισμός που συνδέεται άμεσα με το πνεύμα της ανεκτικότητας, μοιάζει να υποχωρεί. Επίσης, σήμερα, ο Ελληνισμός βρίσκεται σε όλη την υδρόγειο, είναι όμως, απομονωμένος και συχνά ομφαλοσκοπικός – μήπως θα έπρεπε να διεκδικήσουμε έναν νέο κοσμοπολιτισμό με συμβολικές έδρες το Αργυρόκαστρο, τη Λάρνακα, αλλά και την Οδησσό ή το Σίδνεϋ – με συμβολικά κέντρα το Λονδίνο και τη Νέα Υόρκη;

bust of a knightΟι παρουσιαζόμενοι καλλιτέχνες προέρχονται εν πολλοίς από τη Σχολή Καλών Τεχνών των Τιράνων και μοιραία έχουν επηρεασθεί από το εκεί ισχύον ακαδημαϊκό πνεύμα του σοσιαλιστικού ρεαλισμού. Όμως θέλουν, ανέκαθεν ήθελαν, να διαφοροποιηθούν, να ενταχθούν στο εθνικό σώμα, αλλά και να διεκδικήσουν μια θέση στη διεθνή καλλιτεχνική κοινωνία. Ο δρόμος προβλέπεται μακρύς, πάντως το πρώτο βήμα έγινε. Έσπασαν ο απομονωτισμός και η δυσπιστία. Τώρα οι ευθύνες περνούν σ’ εμάς: στη συντεταγμένη πολιτεία, στους επίσημους καλλιτεχνικούς φορείς, στους καλλιτέχνες και το κοινό της Ελλάδας. Και το τελευταίο: μήπως θα έπρεπε την επόμενη φορά η έκθεση αυτή να παρουσιασθεί στην Εθνική Πινακοθήκη παράλληλα με μια έκθεση των Ελλήνων της Διασποράς ή των Κυπρίων δημιουργών;

Αν αυτό δεν είναι υπόθεση μιας Εθνικής Πινακοθήκης, διερωτώμαι τι άλλο είναι.

(Ο Μάνος Στεφανίδης είναι αναπληρωτής καθηγητής του ΕΚΠΑ)

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση