ΜΙΑ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΟ ΚΑΣΤΡΟ ΤΗΣ ΩΡΙΑΣ (ΣΤΗΝ ΚΑΤΩ ΔΡΟΠΟΛΗ)

Επιγραφή από το αρχοντικό του δικηγόρου Φίλιππου Λαμποβιτιάδη στη Δούβιανη κάτω Δρόπολης.

 

Η παρούσα ανάρτηση μπορεί να γίνεται στο πλαίσιο της συλλογής πληροφοριών για ένα πιθανό μελλοντικό άρθρο σχετικό με την ύπαρξη του τραγουδιού-θρύλου του Κάστρου της Ωριάς στην κάτω Δρόπολη, άλλα θεωρούμε πως ταυτόχρονα καλύπτει διάφορες πτυχές της δραστηριότητας των λογίων του χώρου κατά τα τέλη του 19ου αιώνα – αρχές 20ου. Επιτόπια έρευνα, «αρχαιολογικά μελετήματα», καταγραφές λαϊκών παραδόσεων, απόπειρες ταύτισης αρχαίων πόλεων και οικισμών με σημερινές τοποθεσίες, γλωσσολογικές παρεμβάσεις κτλ.   

Βέβαια, ως τέκνα της εποχής τους, κι ενώ μεγάλο μέρος του έργου τους κρίνεται πράγματι αξιόπιστο, ταυτόχρονα οι ερευνητές αυτοί ακροβατούν ανάμεσα σε επιστημονική ανάλυση και «λαϊκή» προσέγγιση, παραθέτουν αμφισβητήσιμες πηγές, προτείνουν όχι και τόσο πειστικές για τα σημερινά δεδομένα λύσεις σε ιστορικά, γεωγραφικά και φιλολογικά ζητήματα με τα οποία καταπιάνονται. Ωστόσο, διασώζουν υπερπολύτιμο υλικό! Είναι αξιοθαύμαστος ο ζήλος που επιδεικνύουν κατά τις αναζητήσεις τους, το εύρος, το χρονικό βάθος των εντρυφήσεών τους και ο πλούτος των ευρημάτων τους.  

Στην προκειμένη περίπτωση ο Νικόλαος Μυστακίδης, με αφορμή την δημοσίευση μιας αρχαίας επιγραφής που υπήρχε εντειχισμένη σε αρχοντικό της Δούβιανης – ο ίδιος δημοσίευσε αρκετές απ’ αυτές, όπως και άλλοι συμπατριώτες του – προβαίνει σε μια αναφορά στο «Παληόκαστρον» το οποίο βρισκόταν σε μικρή απόσταση από το χωριό και στην ταύτισή του με το «Κάστρο της Ωριάς» του γνωστού θρύλου που συναντάται σε πολλά μέρη της Ελλάδας.

Στο κείμενο αναφέρονται παραδόσεις που είναι γνωστές μέχρι και σήμερα στη Δρόπολη (η Κουρήτα της Μονοβύζας, – «Κουρήτα της Αργυρώς», ο τρόπος με τον οποίο κυριεύθηκε το φρούριο κτλ), ωστόσο εφιστούμε την προσοχή του αναγνώστη όσον αφορά την εγκυρότητα μερικών ιστορικών στοιχείων και μερικών προτάσεων του γράφοντος. Για παράδειγμα το «γλωσσολογικό άλμα»: Αργυρώ > Αργυιά > Ωριά (!), που υποθέτουμε πως γίνεται για να ενισχυθεί η ταύτιση της Ωριάς με την τοπική θρυλική ηρωίδα Αργυρώ, ο χαρακτηρισμός της επιγραφής ως «ψήφισμα τι Δρυϊνουπολιτών» ή «τιμητική επιγραφή» ενώ στο κείμενο διευκρινίζεται πως βρέθηκε σε αρχαίο τάφο, ο «Αθηναίος ιδρυτής κάποιας πόλης εδώ», (παρόλο που αναφέρεται πως πρόκειται για εικασία), κτλ.

 

 

Αρχαιολογικά μελετήματα

ΔΡΥΙΝΟΥΠΟΛΙΤΙΚΑ*

Στην οικία του δικηγόρου κ. Φ. Λαμποβιτιάδη στην κώμη Δούβιανη της Δρόπολης βρίσκεται εντειχισμένη έξω από την πόρτα και αριστερά του δρόμου που περνά προς το προαναφερθέν σπίτι, τετράγωνη πλάκα που μεταφέρθηκε από το Παλαιόκαστρο (βλέπε παρακάτω) πάνω στην οποία υπάρχει σκαλισμένη η εξής επιγραφή, την οποία αν κάποιος άλλος δεν δημοσίευσε, την δημοσιεύουμε εμείς πρώτοι.

CΥΜΦΟΡΑ
ΑΡΙCΤΩΝΟC
ΑΠΕΛΕΥΘΕΡ..
ΕΖΗCΕΝ ΕΤΗ Ν

Κατά τη μαρτυρία εκείνων που την βρήκαν, η πλάκα αυτή βρέθηκε πριν πολλά χρόνια στην πεδιάδα της Δρόπολης κοντά στην κώμη Σωφράτικα, μισή ώρα μακριά από τη Δούβιανη και ένα τέταρτο από τη Γορίτσα, στον εκεί σωζόμενο πύργο που λέγεται επίσης και «παλιόκαστρο της Δρόπολης». Η επιγραφή αυτή φαίνεται να είναι κάποιο ψήφισμα των Δρυϊνουπολιτών, ή τιμητική επιγραφή τοποθετημένη σε ανδριάντα, προς τιμή του Αρίστωνος ο οποίος ήταν, όπως εικάζεται, Αθηναίος ιδρυτής κάποιας πόλης εδώ.  

Αυτός είναι ο κυριότερος αρχηγός, του οποίου ο ευάριθμος στρατός διέμενε πάντοτε στο εν λόγω «παλιόκαστρο», το οποίο τότε έγινε φρούριο καλά οχυρωμένο λόγω του απέραντου δάσους από δρυς που κάλυπτε κάποτε την εύφορη αυτή πεδιάδα και το οποίο καταστράφηκε αργότερα, εξαιτίας της ασταμάτητης υλοτομίας για την οικοδόμηση οχυρωμάτων και κτιρίων. Κανείς δεν μπορούσε να πετύχει την άλωση του φρουρίου αυτού, η πολιορκία του οποίου διήρκεσε όπως λέγεται για δώδεκα ολόκληρα χρόνια. Έπειτα σε μια νύχτα, με προδοσία μιας γυναίκας από την Επισκοπή το όνομα της οποίας μου διαφεύγει τώρα, κυριεύτηκε από τους εχθρούς που μετά καταδίκασαν και την ίδια σε ατιμωτικό θάνατο. Τη γυναίκα αυτή, όπως λέγεται, την είχαν στα μέρη αυτά για να πλένει τους πεθαμένους. Είχε όμως την κακή συνήθεια να μαρτυράει σε άλλους τα πάντα όσα έβλεπε στα σώματα των πεθαμένων. Γι’ αυτό και για την προδοσία του φρουρίου, ο λαός την γκρέμισε από έναν βράχο κοντά στη Γλύνα.

Το «παλιόκαστρο» αυτό, του οποίου το τραγούδι ακόμα τραγουδιέται, βρίσκεται κάτω από τα Σωφράτικα  στην πεδιάδα και λέγεται «κάστρο της Ωριάς ή της Αργυιάς» από την Αργυρώ· διότι σώζεται παράδοση κατά την οποία η μονοβύζα Αργυρώ πολιορκήθηκε μέσα στο «παλιόκαστρο» αυτό που ήταν αδύνατο να κυριευτεί αν δεν το πρόδιδε η προαναφερθείσα γυναίκα αποκαλύπτοντας το υδραγωγείο μέσω του οποίου το φρούριο προμηθεύονταν το νερό. Αυτή είπε στους πολιορκητές «να θρέψουν τα άλογα κριθάρι και ρεβίθια και να μην τα ποτίσουν για πολλές μέρες, για να αναγκαστούν από την πολλή δίψα να βρουν το νερό, που ερχόταν πέρα από την Τσέλιστα». Οι πολιορκητές το έπραξαν· και παραδόξως τα άλογα αντιλήφθηκαν την ύπαρξη υδραγωγείων πάνω στα οποία χτυπούσαν τα πόδια τους. Αμέσως μετακίνησαν τα χώματα που κάλυπταν τα υδραγωγεία και «έκοψαν το νερό» με την έλλειψη του οποίου κυριεύθηκε το φρούριο, εκτός από τη μονοβύζα Αργυρώ  που όπως λέγεται, πήρε μια μεγάλη πλάκα και πήδηξε από την κορυφή του φρουρίου πετώντας την με το ένα χέρι στην πεδιάδα της Καλογοραντζής όπου και μέχρι σήμερα η θέση εκείνη καλείται «κουρήτα της Αργυρώς».

Στα ερείπια του αναφερόμενου φρουρίου υπάρχουν κι άλλες αρχαιότητες και τάφοι σε έναν από τους οποίους ανήκει και η προαναφερθείσα επιγραφή.

Ο τάφος αυτός είχε κατά την μαρτυρία εκείνων που τον βρήκαν, ανάγλυφα άνθη και κρίνα φθαρμένα από την τριβή. Μέσα σ’ αυτόν βρέθηκε μέγα αρχαίο αγγείο με σκαλίσματα Διονυσιακών παραστάσεων άριστης τέχνης. Στην ανωτέρω επιγραφή  φαίνονται ακόμα δυο κυκλοειδείς γραμμές που παριστούν ίσως, η μία τον Ήλιο και η άλλη την Σελήνη. Κοντά στον τάφο στον οποίο βρέθηκε η επιγραφή αυτή, προς τα ΝΔ, βρέθηκαν ίχνη μακρών τειχών από ογκόλιθους. Δίπλα τους βρίσκονται και συντρίμμια λίθων με ανάγλυφα (;) που μαρτυρούν ότι η πόλη αυτή στην οποία ανήκε το φρούριο υπήρξε σπουδαίο κέντρο πολιτισμού, περίβλεπτο για το κάλλος και την πληθώρα των οικοδομημάτων της. Εδώ συνέρρεαν πάμπολλοι ξένοι και περίοικοι για τους αγώνες ιπποδρομιών που τελούνταν.

 

Νικόλαος Γ. Μυστακίδης

Ηπειρωτικόν Ημερολόγιον Μιλτιάδου Αθάν. Οικονομίδου, Εν Κωνσταντινουπόλει 1911,

 

Σχολιασμός, μεταφορά στη δημοτική: Ν. Θαλασσινός

 

*Πρόκειται για ένα απόσπασμα από το άρθρο του Νικόλαου Μυστακίδη. Το υπόλοιπο κείμενο στο Ημερολόγιο του 1911, περιλαμβάνει μερικές ακόμα  πληροφορίες για την αρχαιολογία της γύρω περιοχής και μια λίστα με «Γνωστούς της Δρυϊνουπόλεως αρχιερείς». Όπως διευκρινίσαμε, η συγκεκριμένη ανάρτηση αφορά την πιθανότητα ύπαρξης στην περιοχή, παράδοσης για το «Κάστρο της Ωριάς».

Φωτογραφία επιγραφής: Φίλιππος Γιωβάννης

 

 

 

 

 

Share on Facebook34Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση