ΕΓΚΛΗΜΑ ΣΤΗ ΛΙΜΝΗ ΤΗΣ ΣΚΟΔΡΑΣ

Ένα διήγημα του Θωμά Στεργιόπουλου από την ανέκδοτη συλλογή «Η εξαφάνιση του ελαιόλαδου κι άλλες ιστορίες του παραλόγου»

 

Το πρωί της 18 Αυγούστου 198.., στη λίμνη της Σκόδρας στη Βόρεια Αλβανία, τα κύματα εξέβρασαν στην όχθη το άψυχο σώμα ενός άντρα. Ο καιρός ήταν αίθριος. Η γαλαζοπράσινη επιφάνεια της λίμνης αναρριγούσε στο αεράκι που φυσούσε απ’ τις γιουγκοσλαβικές ακτές τόσο ανάλαφρα, που έμοιαζε απίθανος ο πνιγμός κάποιου πρωινού κολυμβητή.

Οι τρεις ερασιτέχνες ψαράδες που είχαν ρίξει τα παραγάδια, δεν πίστευαν στα μάτια τους, όταν είδαν το σώμα του νεκρού γυρισμένο μπρούμυτα, να πλησιάζει την όχθη σπρωγμένο υπομονετικά απ’ τα κύματα. Το τράβηξαν στη νοτισμένη άμμο και συγκλονισμένοι προσπαθούσαν ν’ αναγνωρίσουν στο πρόσωπό του κάποιον συμπατριώτη τους. Κανέναν δεν τους θύμιζε. Ήταν ένας άντρας γύρω στα τριάντα και εκτός απ’ το μαγιό δεν είχε τίποτα πάνω του.

Ειδοποίησαν την αστυνομία που έφτασε αμέσως, σκέπασαν το άψυχο σώμα μ’ ένα σεντόνι, το μετέφεραν στην αίθουσα του κολυμβητικού συλλόγου και απ’ εκεί στο νεκροτομείο.

Περισσότερο απ’ τα αίτια του θανάτου που δε θ’ αργούσαν να απαντηθούν από την ιατροδικαστική υπηρεσία, εκείνο που προβλημάτιζε τις αρχές ήταν η εξακρίβωση της εθνικότητας του νεκρού. Είναι γνωστό πως η μεγάλη αυτή λίμνη, φημισμένη για τους κέφαλους και τις χρυσαφένιες αμμουδιές, μοιράζεται ανάμεσα στις δύο χώρες, Αλβανία και Γιουγκοσλαβία.

Δύο μέρες μετά, αφού αποκλείστηκε η πιθανότητα να είναι αλβανός πολίτης, η Ασφάλεια κατέληξε στο συμπέρασμα πως ο θάνατος του αγνώστου άντρα ήταν έργο των μυστικών υπηρεσιών της Γιουγκοσλαβίας. Οι άσπονδοι εχθροί που στην εποχή του Τίτο, προσπάθησαν να προσαρτήσουν την Αλβανία ως έβδομη δημοκρατία, αν και είχαν σπάσει επανειλημμένα τα μούτρα τους, συνέχιζαν με κατασκόπους και πράκτορες το δόλιο έργο τους. Αυτή τη φορά επιδίωκαν να μπλέξουν την Αλβανία σε κάποιο μεθοριακό συμβάν, καταφέρνοντας έτσι ένα ύπουλο χτύπημα στις προσπάθειες που έκανε το Κόμμα να βγάλει τη χώρα απ’ την απομόνωση και τον αποκλεισμό.

Όλα ήταν καλά υπολογισμένα. Καλοκαίρι και στις γιουγκοσλαβικές ακτές παραθέριζαν χιλιάδες τουρίστες, ιταλοί, γερμανοί, αμερικάνοι, γάλλοι, σουηδοί. Η εντύπωση που θα προκαλούσε η είδηση ότι κάποιος ανυποψίαστος τουρίστας που παραβίασε κολυμπώντας την υδάτινη γραμμή των συνόρων, δολοφονήθηκε από τους αλβανούς συνοριοφύλακες, θα έσκαγε ως βόμβα και θα τίναζε στον αέρα τις αυταπάτες των Ευρωπαίων πως μετά το θάνατο του Ενβέρ Χότζα η Αλβανία αλλάζει.

Το γεγονός του πνιγμού ενός ανθρώπου, αποδεικνύονταν μια καλοστημένη παγίδα. Η αλβανική Ασφάλεια με την πολύχρονη πείρα της στον πόλεμο εναντίων ξένων πρακτόρων και τα γρήγορα αντανακλαστικά από τον καθημερινό αγώνα με τους εσωτερικούς εχθρούς, ανταπέδωσε το χτύπημα. Ένα χτύπημα που θα επιβεβαίωνε ακόμα μια φορά το αλάθητο της παροιμίας που λέει: «Όποιος σκάβει το λάκκο του άλλου, πέφτει ο ίδιος μέσα».

Τη δεύτερη κιόλας μέρα, οι αρχές αφού έκαναν γνωστό το συμβάν στους βόρειους γείτονες, αποφάσισαν να καλέσουν ιατροδικαστές και εμπειρογνώμονες απ’ τη Γιουγκοσλαβία. Οι αιώνιοι εχθροί αιφνιδιάστηκαν. Δεν μπορούσαν όμως ν’ αρνηθούν αυτή την κίνηση καλής θέλησης ανάμεσα σε γείτονες. Ζητούσαν τη συνδρομή τους στη διαλεύκανση της εθνικότητας του νεκρού και φυσικά των αιτιών του θανάτου.

Κάθε κωλυσιεργία και καθυστέρηση από τη μεριά των γιουγκοσλάβων θα ήταν εις βάρος τους. Θα φανέρωνε την αμηχανία τους και θα εκλαμβάνονταν ως ενοχοποιητικό στοιχείο. Την άλλη μέρα ένα αυτοκίνητο με ξένες πινακίδες πλησίασε το αλβανικό φυλάκιο. Ήταν οι γιουγκοσλάβοι ιατροδικαστές.

Η σκέψη τους πως ο θάνατός του άγνωστου άνδρα επήλθε στ’ αλβανικά χωρικά ύδατα, απορρίφθηκε από τους ντόπιους. Καμία συμπλοκή δεν είχαν οι συνοριοφύλακες της λίμνης. Τουναντίον, ο άγνωστος ήταν ένας νεκρός που τα κύματα μετέφεραν από τις γιουγκοσλαβικές ακτές. Οι μώλωπες στο λαιμό και το σώμα ήταν αδιαμφισβήτητα τεκμήρια πάλης για να ξεφύγει απ’ τους δράστες. Ο αλβανός ιατροδικαστής το είπε ξεκάθαρα: Τα νερά της λίμνης και ο πνιγμός, ήταν ένα άλλοθι για κάποιους που ήθελαν να καλύψουν το έγκλημα. Για μας δεν υπάρχει κανένα δίλημμα. Πρόκειται για δολοφονία!

Περισσότερο από την επιμονή των αλβανών που μιλούσαν για δολοφονία του ξένου τουρίστα, εκείνο που ξάφνιασε τους γιουγκοσλάβους ήταν η απόφασή τους να καλέσουν ταυτόχρονα ιατροδικαστές από Ιταλία, Γαλλία και Γερμανία. Εντυπωσιακή κίνηση που φανέρωνε όχι μόνο το άνοιγμα της Αλβανίας προς την Ευρώπη, αλλά και την προσπάθεια να εκθέσουν διεθνώς τους βόρειους γείτονες ως αυτουργούς του εγκλήματος. Αν και εκλάμβαναν την αιφνίδια αυτή κίνηση ως υποτίμηση κι έλλειψη εμπιστοσύνης, οι γιουγκοσλάβοι την αποδέχτηκαν με ανακούφιση. Παρ’ όλες τις διαβεβαιώσεις των αρχών ότι πρόσφατα καμία εξαφάνιση ξένου τουρίστα δεν είχε δηλωθεί στη Γιουγκοσλαβία, δεν το απέκλειαν. Χιλιάδες ήταν οι λουόμενοι που βιάζονταν ν’ απολαύσουν τις τελευταίες μέρες του καλοκαιριού. Η παρουσία των ευρωπαίων ιατροδικαστών μόνο χρήσιμη θα ήταν στην εξακρίβωση της εθνικότητας του νεκρού.

Τρεις μέρες αργότερα, έφτασαν στην πόλη της Σκόδρας οι ευρωπαίοι ιατροδικαστές. Η άφιξή τους ήταν το συνταρακτικότερο γεγονός που έζησε τα τελευταία σαράντα χρόνια η πόλη του Βορρά. Στα καφενεία, στις πλατείες και στα σπίτια, όλοι κουβέντιαζαν για τους επιστήμονες που θα ξεδιάλυναν το μυστήριο. Οι διαδόσεις έδιναν κι έπαιρναν. Και τι δεν έλεγαν. Ότι στην ομάδα των ξένων ιατροδικαστών υπήρχαν αυθεντίες που αναγνώρισαν γερμανούς εγκληματίες πολέμου που είχαν διαφύγει στην Αργεντινή και τη ζούγκλα της Λατινικής Αμερικής, σαράντα χρόνια μετά το Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Τα αλλαγμένα ονόματα, οι αλλοιωμένες φάτσες τους και οι πλαστικές, δεν στάθηκαν εμπόδιο να αναγνωρίσουν τις εγκληματικές μορφές τους και να τους παραδώσουν στη δικαιοσύνη. Έλεγαν επίσης για επιστήμονες σκυμμένους πάνω σε μικροσκόπια που κατάφερναν από μια τρίχα, μια σταγόνα αίμα, ένα τίποτα, να διαλευκάνουν φόνους και μυστηριώδεις θανάτους, κλείνοντας έτσι φακέλους που παρέμεναν χρόνια ανοιχτοί.

Ο θάνατος του άγνωστου τουρίστα, είχε καταφέρει να βγάλει από τη νάρκη την πόλη του Βορρά.

Παρ’ όλο τους βαριούς τίτλους και τις περγαμηνές, το έργο της αναγνώρισης δεν ήταν καθόλου εύκολο για τους ευρωπαίους επιστήμονες. Το παραμορφωμένο πρόσωπο, τα αλλοιωμένα χαρακτηριστικά του, η αποπνιχτική ζέστη του λεκανοπεδίου της Σκόδρας και η φορμόλη που σου τρυπούσε τις μύτες μαζί με τη δυσωδία του αποσυντεθημένου ανθρώπινου σώματος, έκαναν τα πρόσωπά τους σοβαρά και αδιαπέραστα σαν μάσκες.

Οι αρχές της πόλης και τι δεν κάνανε για να τους ευχαριστήσουν. Παρ’ όλες τις οικονομικές δυσκολίες, η πατροπαράδοτη αλβανική φιλοξενία θαυματούργησε κι αυτή τη φορά. Τους εγκατέστησαν στο καλύτερο ξενοδοχείο, ενώ απ’ τα τραπέζια, τα κατάμεστα με ντόπια εδέσματα, όπως ο χαλβάς, η μπόζα, δεν έλειπαν μεσημέρι βράδυ, οι κέφαλοι ψημένοι στο κεραμίδι, τα ξακουστά κρασιά Μερλότ και η δροσερή μπύρα Σκόδρας.

Η μεσαιωνική πόλη με το κάστρο της Ροζάφας, τους θρύλους και την ηρωική ιστορία της αντίστασης στους Τούρκους που κατέγραψε ο καθολικός επίσκοπος Μαρίν Μπαρλέτι τον 15ο αιώνα, στο περίφημο έργο του «Η πολιορκία της Σκόδρας», καθώς και η περιήγηση στις τρεις συνοικίες, την καθολική, την ορθόδοξη και τη μουσουλμανική, άφησαν στους ευρωπαίους επιστήμονες μια αίσθηση πολυπολιτισμικότητας και συνάντησης Ανατολής – Δύσης που μόνο στο Σεράγεβο, τη Θεσσαλονίκη και την Κωνσταντινούπολη είχαν βιώσει.

Οι μέρες περνούσαν μέσα σε μια εκνευριστική σιωπή δίχως δηλώσεις και προβλέψεις. Ο νεκρός και ο χρόνος που έμοιαζαν να συμμαχούν, τους πίεζαν αφόρητα.

Η νεκροψία και οι αρνητικές τοξικολογικές εξετάσεις επιβεβαίωσαν την αλβανική εκδοχή του βίαιου θανάτου. Οι δράστες που ήθελαν να καλύψουν το έγκλημα, πέταξαν το νεκρό στα νερά της λίμνης. Η αλβανική αντιπροσωπεία άκουσε το πόρισμα και αισθάνονταν δικαιωμένη. Η προβοκάτσια επέστρεφε στους αυτουργούς της. Αν όμως για τα αίτια του θανάτου, όλοι συμφωνούσαν, η εξακρίβωση της εθνικότητας του νεκρού παρέμενε γρίφος. Η υποψία ότι ο νεκρός ίσως να ήταν αλβανός πολίτης, αποκλείστηκε κατηγορηματικά απ’ τους ντόπιους. Πρέπει να ήταν κανείς προκατειλημμένος και εχθρός της Αλβανίας, για να κάνει μια τέτοια διαβολική σκέψη!

Ο ενθουσιασμός των πρώτων ημερών και η ιδέα πως θα ξεμπέρδευαν εύκολα σε μια χώρα με ανύπαρκτη εγκληματικότητα και διακίνηση ναρκωτικών, άφησαν τη θέση τους σε έναν σκεπτικισμό και ένα αδιέξοδο που κανείς δεν ήθελε να παραδεχθεί. Στο ήδη τραυματισμένο γόητρο της ευρωπαϊκής εγκληματολογικής εταιρείας από τα σατανικά χτυπήματα της Κόζα Νόστρα και τους μαφιόζικους φόνους στη Νότια Ιταλία, έρχονταν να προστεθεί και ο άγνωστος άντρας στη λίμνη της Σκόδρας.

Ο μόνος που διακατέχονταν από ένα αίσθημα συγκρατημένης αισιοδοξίας, ήταν ο γερμανός καθηγητής του Πανεπιστημίου της Βόνης Γκοτφρίντ Χέλερ. Από την πρώτη κιόλας μέρα δεν έλεγε να καθίσει και όλο γυρόφερνε το νεκρό σα να προσπαθούσε να αποσπάσει κάποιο αόρατο μυστικό. Με το ρικνό σαν περγαμηνή πρόσωπό του κι ένα νυστέρι στο χέρι, έψαχνε στην κοιλιακή χώρα.

– Καθηγητή Χέλερ, ψάχνετε την πατρίδα του νεκρού στην κοιλιά, τον πείραξε ο ιταλός ιατροδικαστής, ένας από τους καλύτερους στην Ευρώπη.

– Η κοιλιά αγαπητέ συνάδελφε κρύβει απίστευτα μυστικά, είπε χωρίς καν να σηκώσει το κεφάλι σαν να μιλούσε στον ίδιο το νεκρό. Την ίδια στιγμή κάνοντας μια τομή στο παχύ έντερο, ανέσυρε με τα δυο δάκτυλά του ένα μικροσκοπικό χαρτάκι καλυμμένο με σελοφάν που από διαβολική σύμπτωση είχε σφηνωθεί στη σκωληκοειδή απόφυση.

– Εύρηκα! αναφώνησε θριαμβευτικά, επαναλαμβάνοντας τα λόγια του Αρχιμήδη.

Δεν ξαφνιάστηκαν. Η πρώτη σκέψη που πέρασε απ’ το νου τους ήταν πως το μικροσκοπικό αυτό χαρτάκι, καλυμμένο με πλαστικό, θύμιζε ένα από τα γνωστά κόλπα διακινητών ηρωίνης. Δεν μπορούσαν όμως να αγνοήσουν το νέο απροσδόκητο εύρημα.

Αμέσως οι δώδεκα επιστήμονες σηκώθηκαν όρθιοι κάνοντας κύκλο γύρω απ’ το γερμανό καθηγητή που με φανερή συγκίνηση και ένα ελαφρύ τρέμουλο του χεριού, έβγαλε το πλαστικό κάλυμμα και ξεδίπλωσε τελετουργικά το χαρτάκι. Το μέγεθός του δεν ξεπερνούσε τους 3-4 πόντους. Δυο – τρεις αριθμοί και ελάχιστα γράμματα, που δυσκολεύονταν να τα διαβάσει.

– Μπορείτε να το μεταφράσετε; είπε, απευθυνόμενος στον αλβανό διερμηνέα.

Εκείνος πλησίασε και ξαφνικά έχασε το χρώμα του, κέρωσε.

– Σας συμβαίνει κάτι; ρώτησε ο Χέλερ.

– Όχι, είμαι καλά, είπε προσπαθώντας να κρατήσει την ψυχραιμία του και άρχισε να διαβάζει και να μεταφράζει ταυτόχρονα.

– Δελτίο τροφίμων για το μήνα Αύγουστο:

Κρέας: 500 γραμμάρια.
Λάδι σαλάτας: μισό λίτρο.
Ρύζι: ένα κιλό.
Μακαρόνια: ένα κιλό.

Η αλβανική αντιπροσωπεία βέβαιη πως το χαρτάκι που εντόπισε ο καθηγητής Χέλερ στην κοιλιά του νεκρού, έκρυβε κάποιο μήνυμα κατασκοπείας, όταν άκουσε τη λέξη δελτίο τροφίμων, άνοιξε η γης και τους κατάπιε. Μια τέτοια δυσάρεστη έκπληξη, δεν την περίμεναν ούτε στο χειρότερο εφιάλτη τους.

Στο πρωτόκολλο που συντάχτηκε πριν δώσουν άδεια για την ταφή του νεκρού και το κλείσιμο του φακέλου, επεσήμαναν:

«Μετά από δέκα ημέρες έρευνας και εξετάσεων, η ομάδα των ιατροδικαστών διαπιστώνει πως το αποκαλυπτικό εύρημα του καθηγητή Χέλερ, δεν αφήνει κανένα περιθώριο αμφισβήτησης της εθνικότητας του νεκρού. Είναι αλβανός πολίτης, διότι η Αλβανία είναι η μόνη χώρα στην Ευρώπη που έχει σε ισχύ το δελτίο τροφίμων. Το μικρό αυτό χαρτάκι με τις σημαντικές πληροφορίες όχι μόνο επιβεβαιώνει την εθνικότητα του νεκρού, αλλά φωτίζει περίτρανα και τα αίτια του θανάτου. Πράγματι ο θάνατός του ήταν βίαιος, κάτι που επεσήμαναν από την αρχή οι αλβανοί συνάδελφοι. Επήλθε μετά από άγρια συμπλοκή του θύματος με κάποιους που αποπειράθηκαν να του αποσπάσουν το δελτίο που ο άτυχος άντρας έκρυβε στο μαγιό του ακόμα και όταν κολυμπούσε. Μπροστά στον κίνδυνο ν’ απολέσει το δελτίο, αναγκάστηκε να το καταπιεί. Αυτή η απεγνωσμένη προσπάθεια και η άρνησή του να το παραδώσει, του κόστισαν τη ζωή. Αναμφισβήτητα η πάλη ήταν άνιση, οι δράστες περισσότεροι από ένας, και ο θάνατος επήλθε από στραγγαλισμό του θύματος».

Το κείμενο υπογράφηκε από όλη την ομάδα των ιατροδικαστών.

Έτσι σώθηκε το γόητρο της Ευρωπαϊκής Εγκληματολογικής Εταιρείας.

Την άλλη μέρα οι μεγαλύτερες εφημερίδες της Ευρώπης έγραφαν με τα πιο κολακευτικά λόγια για τον καθηγητή Χέλερ και την ομάδα του.

Δεν παρέλειψαν όμως να υπογραμμίσουν και τη σημαντική συμβολή της αλβανικής Κυβέρνησης: Χωρίς το μαγικό αυτό χαρτάκι, οι έρευνες θα έμεναν στο σκοτάδι και το πρωτοφανές αυτό έγκλημα στα Ευρωπαϊκά χρονικά, ίσως και να μην εξιχνιάζονταν ποτέ!

 

 

 

 

Φωτογραφία άρθρου: Λίμνη της Σκόδρας
Πηγή: http://www.flickr.com/photos/60364452@N00/116789459

 

 

 

 

 

Share on Facebook0Share on Google+0Tweet about this on TwitterShare on LinkedIn0Print this pageEmail this to someone

Αφήστε μια απάντηση